PKU Yaşam Rehberi

 PKU DİYETİ

 
Fenilketonürili bireylerin tükettikleri besinlerde bulunan proteinin sindirilmesi ile açığa çıkan fenilalanin kanda birikerek beyinde hasara yol açar. Bu yüzden günlük diyette protein kısıtlaması yapılarak fenilalaninin bireye kısıtlı olarak verilmesi sağlanmalıdır. Fenilketonürili bireyler diyet tedavisini yaşam boyu sürdürmelidirler. Yenidoğan döneminde diyet tedavisi başlanmış fenilketonürili bireyler, yetişkin olduklarında diyeti bırakırlarsa algılamada güçlük, dikkat eksikliği görülmektedir.
 
 
Fenilketonürili Bebekler Anne Sütü Alabilir mi?   
 
Anne sütü bebeklerin büyüme ve gelişmesi için gerekli olan bir besindir. Fenilketonürili bebekler de anne sütü ile birlikte fenilalaninsiz karışımlar (tıbbi mama) kullanılarak ve kan fenilalanin değerleri yakından izlenerek beslenebilirler. 
 
 
Fenilketonürili Bireylerin Diyetleri Farklı mıdır?  
 
Diyet her birey için farklıdır. Bireyin boyu, yaşı, vücut ağırlığı, fenilketonürinin tipi ve kan fenilalanin düzeyine göre diyet değişmektedir.
 
Fenilketonürili Bireyler Neler Yemelidir?   
 
Fenilketonürili bireylerin diyet tedavisinde, diyetin protein, enerji, vitamin, mineral ve fenilalaninden yana yeterli ve dengeli olması gerekir. Bu yüzden diyet tedavisinde tüketilmemesi gereken besinler, serbest besinler, sınırlı miktarlarda tüketilecek besinler (tartarak verilmelidir), düşük fenilalaninli tıbbi besinlerin aile ve büyümekte olan fenilketonürili birey tarafından bilinmesi gerekir.
Yasaklar  
 
  • Süt ve süt ürünleri (süt, yoğurt, ayran, cacık, peynir ve çeşitleri, bunlarla yapılan bütün besinler)
  • Yumurta
  • Et ve et ürünleri (kırmızı et, tavuk, balık, hindi eti, salam, sosis, sucuk, pastırma, kavurma, kabuklu deniz ürünleri, midye v.b)
  • Hayvanın iç organları (beyin, karaciğer, böbrek v.b.)
  • Normal ekmek (buğday, çavdar, yulaf, mısır ekmekleri)
  • Kuru yemiş (fındık, fıstık, leblebi, çekirdek çeşitleri, badem, ceviz)
  • Kuru baklagil (kuru fasülye, nohut, mercimek, iç bakla, soya fasülyesi, kuru barbunya)
  • Hazır besin (kraker, bisküvi, kek, kurabiye, pasta ve yasaklarla yapılmış bütün besinler)
  • Aspartam ve fenilalanin içeren bütün içecek, sakız, yiyecekler.
 
Serbest Tüketilebilen Besinler   
 
  • Mısır nişastası, sade lokum, sade akide şekeri, çay, ıhlamur, adaçayı, sıvı yağ, çay şekeri, elma suyu, komposto suyu, gazoz, kolalı içecekler.
     
  • Sınırlı Miktarda Tüketilmesi Gereken Besinler   
     
  • Sebzeler, meyveler, unlu gıdalar, zeytin, margarin, tereyağı, bal, pekmez. 
 
Kaçak yapma sorununa nasıl yaklaşılmalıdır?   
 
Fenilketonürili çocuğun öngörülen porsiyondan daha fazla tüketmesi veya kendisine yasak olan besinlerden yemesi kaçak yapma olarak isimlendirilir. Çözümü için:
 
  • En geç bir yaşına kadar çocuk aile sofrasına oturtulmalıdır. Önce onu doyurup sonra diğer fertlerin yemeğe oturması şeklinde bir uygulama yapılmalıdır.
  • Sofrada herkesin ayrı tabağı olmalı, "herkes kendi yemeğini/mamasını yesin" denmelidir.
  • Çocuk yasak besinlere uzandığında bu sana yasak denmelidir. Kesinlikle "acı, cıs, kötü" denmemelidir. Çünkü bir süre sonra "acıysa, kötüyse siz neden yiyorsunuz" diye hesap sorabilir.
  • Çocuktan gizli saklı yeme, yiyecekleri kilit altında tutma, eve yasak yiyeceklerden almama gibi davranışlar uygun olmayan davranışlardır. Mutfağı kilitleme, yasak yiyecekleri ortadan kaldırma, yasağı öğrenemeyecek derecede zihinsel engeli olan çocuklar için uygulanabilir.
  • "Bizim değil", "senin değil", "izin istemeden alınmaz" yaklaşımı çocuğa öğretilmelidir